Koła rowerowe – jak wybrać? Aluminium czy karbon?

Szerokie, lekkie i mocne. Wśród modeli kół zgodnych ze standardem Boost dostępne są prawdziwe perły. Do naszego testu trafiło sześć zestawów z karbonu i osiem aluminiowych, o średnicy 27,5 cala i w cenie od 2 do 6 tys. złotych.



Koła nie tylko przyciągają wzrok, ale stanowią też istotną część zawieszenia. Swoją szerokością determinują, jaką szerokość przyjmą opony i z jakim ciśnieniem będzie można na nich jeździć. Z obecnie dostępnymi modelami obręczy (przeciętna wewnętrzna szerokość w naszym teście wynosiła 30 mm) można obniżyć ciśnienie w oponach, a tym samym podnieść komfort jazdy i przyczepność. To mocne argumenty za tym, by posłać na emeryturę stare koła albo przenieść je do innego roweru i zainwestować w nowy sprzęt.

 

Koła rowerowe – jak wybrać? Aluminium czy karbon?

 

Na jakiego typu konstrukcję postawić? Koła zbudowane konwencjonalnie czy systemowe? Jakie wagi są realistyczne? Czy karbonowe koła przeżyją przejazd przez rock garden, czy też szaleństwem będzie zaufanie kompozytom w starciu z kamieniami i korzeniami? To jasne, że każdy chce mieć lekkie koła, ale jednocześnie muszą być wytrzymałe. Gdy przestaną być okrągłe, z opon ucieknie nie tylko powietrze.

 

 

DWÓJKA Z PRZODU


Koła zgodne ze standardem Boost mogą pochwalić się lepszą sztywnością. Dzięki większej szerokości obręcze pewniej podpierane są między kołnierzami, nawet jeśli użyje się najcieńszych szprych, takich jak Sapim CX‑Ray. Koła systemowe, czyli specjalnie nawzajem dostosowane piasty, szprychy i obręcze, pozwalają przy tym osiągnąć trochę niższe masy niż te zbudowane konwencjonalnie. Koła w teście ważyły od 1400 do 1950 gramów, przy czym aluminiowy model Newmena z wynikiem 1597 gramów wcisnął się między koła karbonowe, oczywiście prowadzące w rankingu wagowym. Duże różnice ujawnił crashtest. Karbonowa obręcz Syntace (koła 1600 g) wyróżniła się największą dzielnością. Także poddana dużym przeciążeniom, pod wpływem których aluminiowe obręcze gną się niczym pusta puszka po piwie, pozostała nietknięta. Wespół z innymi cechami pozwoliło to uzyskać końcową ocenę „super”. Wszystkie pozostałe karbonowe obręcze poddawały się zdecydowanie wcześniej, najpóźniej przy 5. kategorii uderzenia, często jednak już wcześniej nosiły ślady uszkodzeń, które nie zawsze są łatwe do wykrycia.

 

W przypadku karbonu dochodzi zawsze pytanie, czy producent jest w stanie zagwarantować, że panuje nad typowymi dla tego materiału wahaniami w jakości wytwarzania. Pod tym względem aluminium jest pewniejsze. Materiał jednolity, a mocne uderzenie zawsze pozostawia po sobie ślad w postaci wgięcia. Mniejsze uszkodzenia można wyprostować, ale jeśli obręcz pękła, jak w przypadku Sun Ringle, oznacza to koniec wyprawy. Wielkość wgięć potrafi być różna. Nowa marka Newmen wyróżnia się w tej kategorii wśród kół aluminiowych i dostała ocenę końcową „super”. Jej odporność na wgięcia jest o wiele większa niż w przypadku wszystkich pozostałych obręczy dzięki lekko rozchylonym ściankom, podpatrzonym z motocrossu. W pojedynku najlepszych (Syntace i Newmena) mamy pat między karbonem i aluminium. Newmen kosztuje jednak mniej i tym samym zasłużył na miano produktu polecanego w kategorii dobrego stosunku ceny do wartości.

 

 

SZEROKOŚĆ


Przeciętna szerokość obręczy wynosiła 30 mm, co umożliwia zastosowanie niższego ciśnienia. Szerszy standard piast – 110 mm z przodu, 148 mm z tyłu – sprawia, że koła są sztywniejsze.

 

 

TUBELESS


Wszystkie koła w teście przystosowane są do systemu bezdętkowego. Rzeczywiste średnice różnią się jednak. Do efektywnego uszczelnienia przydatny jest lekki nadwymiar obręczy (patrz: wartości w tabeli).

 


KARBON CZY ALUMINIUM? KARBON PĘKA, ALUMINIUM SIĘ WYGINA...

 

Odwieczna dyskusja, który materiał jest lepszy, dotyczy także obręczy. Nasze próby symulują to, co dzieje się wtedy, gdy karbon lub aluminium w gwałtowny sposób stykają się z przeszkodą.

 

 

 

 

 

 

*Wysokość: energia uderzenia na stopnień wynosi 3,2 dżula. Kolory: ■ jasnoniebieski – brak szkód; ■ ciemnoniebieski – wgięcie/minimalne uszkodzenie kompozytu; ■ szary – pęknięcie włosowate/lekka delaminacja

 

 

NIEZNISZCZALNA
Obręcz Syntace bez problemów przetrwała 5. stopień próby, nawet próba przy 8. stopniu powodowała tylko odpadanie lakieru. Rewelacyjny wynik. Można rzucać się w przepaść.

 

RYSA
Karbon zachowuje się zerojedynkowo. Obręcz Acros do 4. stopnia nie nosiła śladów uszkodzeń, ale przy stopniu 5. obręcz pękła. W trudnym terenie podobne konstrukcje nie będą dobrym wyborem.

 

PĘKNIĘCIE
Zwykle aluminium tylko się wygina. Gdy jednak obciążenie jest zbyt duże, także tu może dojść do pęknięcia, jak w przypadku obręczy Sun Ringlé, którą zupełnie wykończył 5. stopień (jako jedyną spośród aluminiowych).

 

WYTRZYMAŁOŚĆ
Nawet przy 5. stopniu wgięcia w obręczy Newmena są minimalne. Żadna inna obręcz nie zniosła maltretowania lepiej. Trik? Ścianki obręczy są lekko rozchylone na zewnątrz.

 

 

 

PRZEGAPIĆ KAMIEŃ...

albo z pełną prędkością uderzyć w korzeń? Gdy opona dobije, liczy się strukturalna wytrzymałość obręczy. W naszym teście uderzeniowym sprawdziliśmy, co jest w stanie znieść obręcz. By to zbadać, koła zamocowaliśmy pod kątem 20 stopni i młot z tworzywa sztucznego o wadze 7,5 kilograma spuszczaliśmy z pięciu różnych wysokości. Obręcze aluminiowe szybko ulegały wgięciu, głębokość wgięć mierzyliśmy (wartości w tabeli powyżej). Obręcze z karbonu sprawdzaliśmy pod kątem widocznych uszkodzeń i poddawaliśmy pięciu próbom w różnych miejscach przy największej wysokości. Czasami po czterech nie było żadnych śladów, a przy piątej obręcz pękała. Karbon ocenialiśmy w najwyższym stopniu, który nie pozostawiał śladów, przy pęknięciu odejmowaliśmy jeden stopień. Aluminium ocenialiśmy w stopniu, gdy deformacja nie przekraczała 1 milimetra.

 

 

SZTYWNOŚCI I WAGI

Większość z testowanych kół może się pochwalić bardzo dobrymi wartościami sztywności, także dwie najgorsze w tej kategorii – Sun i Castle – bez problemu nadają się do jazdy. Szczególnie wytrzymałe są zbudowane tradycyjnie koła Whizz-Wheels, ale i ciężkie. Sprytne koła systemowe pozwalają uzyskać trochę lepszy kompromis między wagą i osiągami.

 

 

 

 

 

 

 

TAK TESTUJE BIKE

 

 

 

 

 

 

Koła zostały zmierzone w laboratorium BIKE, a poszczególne pomiary wpływały w różny sposób na ocenę końcową. Waga (20%) uwzględniała opaskę na obręcz, ale nie oś sztywną. Bezwładność (10%) zdradza, jak masa rozłożona jest w kole. Korzystniej jest wtedy, gdy przypada jej jak najmniej na obręcz, wówczas łatwiej jest koła rozkręcić. Sztywność (20%) pozwala wnioskować na temat utrzymywania kierunku i wytrzymałości mechanicznej. Ważący więcej użytkownicy powinni szukać wyższych wartości. Centryczność (10%) została oceniona po ułożeniu kół, w ten sposób można odkryć niechlujne złożenie z przeciągniętymi szprychami. Naciąg każdej szprychy został zmierzony za pomocą tensometru i przedstawiony na wykresie biegunowym, z użyciem tej samej skali. Pożądane jest równomierne rozłożenie. Ocenione zostały maksymalne rozbieżności w naciągu szprych (10%). Odporność na uderzenia (30%) został zmierzona w pięciostopniowym teście, symulującym dobicia. W pomiarach użyto stanowisk testowych z Instytutu Zedlera.

 

 

 

GRZEGORZ RADZIWONOWSKI, redaktor naczelny BIKE

Karbon to materiał, który ma sprawić, że obręcze będą tak lekkie, jak to możliwe. Dopiero jednak wystarczająca ilość włókien sprawia, że i wytrzymałość nie pozostawia nic do życzenia. Wówczas przewaga nad najlepszymi kołami aluminiowymi jest minimalna. Rozsądek podpowiada, że aluminium w swojej najwyższej jakościowo postaci pozostaje wciąż najlepszym wyborem.

 

 

 

 

KOŁA W TEŚCIE
Dokładna specyfikacja na podstronach (linki do każdego modelu pod zdjęciami)

 

 

KARBON

 

 

 

9TH WAVE Dirt-SW27

 

 

 

 

 

 

ACROS A-Wheel ED Race Boost Carbon 27,5

 

 

 

 

 

 

BONTRAGER Line Pro 30

 

 

 

 

 

BULLS Hattori

 

 

 

 

 

CASTLE CC Morgenstern 27,5”

 

 

 

 

 

 

SYNTACE C33i Straight Carbon

 

 

 

 

ALUMINIUM

 

 

 

 

DT SWISS M1700 Spline 30

 

 

 

 

 

E*THIRTEEN TRS+

 

 

 

 

 

 

MAVIC XA Elite 27.5 Green 2.35

 

 

 

 

 

NEWMEN Evolution SL A.30

 

 

 

 

 

SPANK Oozy Trail 345 Wheelset Boost

 

 

 

 


SUN RINGLÉ Düroc 30 Expert AL

 

 

 

 

 


VELTEC ETR-ExtraDrei 27,5”

 

 

 

 

 


WHIZZ WHEELS LRS DT 350 Boost/ZTR Flow MK3

 

 

Artykuł został opublikowany w numerze 10/2017 Magazynu Bike, wydanie elektroniczne TU

 

 

 

 

Komentarze do artykułu